Ana səhifə

Z polszczyzną za pan brat materiał do konkursu ogólnozakładowego opracowanie mgr andrzej tomczyk zakres użycia litery ó


Yüklə 353.77 Kb.
səhifə5/8
tarix17.06.2016
ölçüsü353.77 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Wielką literą piszemy wielowyrazowe nazwy geograficzne i miejscowe, np.


Jelenia Góra, Bory Tucholskie, Morskie Oko, Dolny Śląsk, Górny Śląsk, Mała Panew, Nowa Zelandia, Rzeka Świętego Wawrzyńca, Stary Sącz, Wielki Staw, Wielki Kaukaz, Wielki Kocioł Śnieżny.

Jeśli nazwa własna składa się z dwu członów i człon drugi jest rzeczownikiem w mianowniku nieodmieniającym się, wtedy człon pierwszy (wyraz pospolity): góra, nizina, półwysep, cieśnina, tama, kanał, morze, jezioro, wyspa, pustynia, wyżyna itp. piszemy małą literą, natomiast człon drugi — wielką, np.



pustynia Gobi, półwysep Hel, morze Marmara, wyspa Uznam.

Jeśli nazwa własna składa się z dwu członów i człon drugi jest rzeczownikiem w dopełniaczu lub przymiotnikiem w mianowniku, oba człony pisze się wielką literą, np.



Wyżyna Małopolska, Puszcza Niepołomicka, Cieśnina Mesyńska, Kanał Panamski, Góra Kościuszki, Przełęcz Dukielska, Szpiglasowa Przełęcz, Hala Gąsienicowa.

Przymiotniki: południowy, północny, wschodni, zachodni pisze się wielką literą, jeśli są integralną częścią nazw geograficznych, nazw państw oraz innych jednostek terytorialnych lub administracyjnych, np.



Republika Południowej Afryki, Wyspa Południowa, Ziemia Północna, Morze Północne, Przylądek Północny, Beskidy Wschodnie, Zachodni Brzeg Jordanu, Tatry Zachodnie, Europa Zachodnia ,

ale: Zwiedziłem zachodnią Europę (= zachodnią część Europy). Nad Polskę północną przesuwa się niż znad Skandynawii. Przymiotniki zachodni, północny oznaczają tutaj część terytorium, toteż piszemy je małą literą.


Przyimki występujące wewnątrz tych nazw piszemy małą literą, np.



Nakło nad Notecią, Gródek nad Dunajcem, Świder koło Warszawy

albo: Nakło n. Notecią, Gródek n. Dunajcem, Świder k. Warszawy.

 

Wielką literą piszemy jedno- i wielowyrazowe nazwy dzielnic, ulic, placów, rynków, ogrodów, parków, bulwarów, budowli, zabytków, obiektów sportowych, np.


Ligota, Kurdwanów, Czerniaków, Żoliborz, Koszutka, Krzyki, Podwale, Łazienki, Planty, Rynek, Powązki, Barbakan, Spodek.

Jeśli stojący na początku nazwy wielowyrazowej wyraz: ulica, aleja, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, brama, pomnik, cmentarz itp. jest tylko nazwą gatunkową (rodzajową), piszemy go małą literą, a pozostałe wyrazy wchodzące w skład nazwy — wielką literą:



ulica Sławkowska, ulica 3 Maja, ulica Dwóch Mieczy, ulica Świętego Jana (albo: ulica św. Jana), ulica Księdza Jerzego Popiełuszki, ulica Królowej Jadwigi, ulica Księcia Józefa, ulica Generała Sikorskiego, ulica Na Niskich Łąkach, aleja Słowackiego, aleja Przewodników Tatrzańskich, bulwar Nadmorski, park Jordana, park Ujazdowski, kopiec Józefa Piłsudskiego, kościół Mariacki, kościół Świętego Krzyża (albo: kościół św. Krzyża), klasztor Dominikanów, klasztor Norbertanek, kościół Na Skałce, most Grunwaldzki, most Poniatowskiego, cmentarz Rakowicki, pomnik Mikołaja Kopernika, pomnik Mickiewicza, pałac Krasińskich, pałac Radziwiłłów, pałac Pod Globusem, willa Atma, osiedle Zawodzie, plac Trzech Krzyży, plac Na Rozdrożu, plac Sejmu Śląskiego, rondo Waszyngtona, kolumna Aleksandra, sobór Świętego Izaaka (albo: sobór św. Izaaka), bastion Wyskok, dzwon Gratia Dei, dzwon Zygmunt.

Jeśli w nazwie wyraz aleja występuje w liczbie mnogiej, piszemy go wielką literą:



Aleje Jerozolimskie, Aleje Ujazdowskie

Spotkamy się u zbiegu Alei (lub Alej) i Marszałkowskiej.

Wyrazy wchodzące w skład określenia dotyczącego nazw ulic, placów i parków oraz różnego typu budowli piszemy wielką literą, natomiast spójniki i przyimki wchodzące w skład nazwy piszemy małą literą:



ulica Bitwy pod Płowcami, ulica Droga na Olczę, ulica Jana z Łańcuta, ulica Jana z Kolna, ulica Żwirki i Wigury, plac Juranda ze Spychowa, plac Wolności i Zwycięstwa, park Biegu po Zdrowie, kościół Świętych Piotra i Pawła, pomnik Zaślubin Polski z Morzem;

UWAGA: Ulica zwykle piszemy w skrócie: ul.

  

Małą literą piszemy nazwy mieszkańców miast, osiedli i wsi:


warszawianka, paryżanka, moskwianin, wrocławianin, kleparzanin, żoliborzanin, zalipianka, chochołowianin.

Więcej zasad...

 

Pisownia zrostów typu lwipyszczek





 Pisownia zrostów, czyli takich połączeń wyrazowych, których części składowe zatraciły swoją niezależność znaczeniową, jest łączna.

Wśród zrostów wyróżniamy takie, w których człon pierwszy się nie odmienia, np.



swawola, swawoli, swawolę;

mysikrólik, mysikrólika, mysikrólikiem;

lwipyszczek, lwipyszczka, lwipyszczkiem;

żabiściek, żabiścieku, żabiściekiem;

maminsynek, maminsynka, maminsynkiem;

takie, w których człon pierwszy się odmienia, np.



Białystok, Białegostoku, Białymstokiem;

Krasnystaw, Krasnegostawu, Krasnymstawem;

woleoczko, wolegooczka, wolimoczkiem;

dwudziestkapiątka, dwudziestkipiątki, dwudziestąpiątką;

oraz takie, w których człon pierwszy występuje w dwóch formach: odmiennej i nieodmiennej, np.



Wielkanoc, Wielkanocy, Wielkanocą,

rzeczpospolita, rzeczpospolitej, rzeczpospolitą

albo: Wielkanoc, Wielkiejnocy, Wielkąnocą;



rzeczpospolita, rzeczypospolitej, rzecząpospolitą.

UWAGA: Możliwy jest też zapis: Wielka Noc, np. w czasie świąt Wielkiej Nocy.

Inne przykłady zrostów:

pięćdziesiąt, dwieście, dziewięćset itp.; czcigodny, wiarygodny lub wiarogodny, karygodny, przedsięwzięcie, zmartwychwstanie, widzimisię (= kaprys, zachcianka), psubrat, Bogumił, Bogurodzica, tymczasem, wówczas, wtenczas, powszedni, dlatego, niespełna, poniewczasie, pomału, zresztą, lekceważyć.

1   2   3   4   5   6   7   8


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©kagiz.org 2016
rəhbərliyinə müraciət