Ana səhifə

Ts en 12198-2+A1: 2009 yerine


Yüklə 96.57 Kb.
tarix22.06.2016
ölçüsü96.57 Kb.






tst EN 12198-2 + A1

Revizyon

TS EN 12198-2+A1:2009 yerine










ICS 13.110; 17.240










Makinalarda güvenlik - Makinaların yaydığı ışıma nedeniyle oluşan risklerin değerlendirilmesi ve azaltılması - Bölüm 2: Işıma yayılımını ölçme işlemleri

Safety of machinery - Assessment and reduction of risks arising from radiation emitted by machinery - Part 2 : Radiation emission measurement procedure




Sécurité des machines - Estimation et réduction des

risques engendrés par les rayonnements émis par les

machines - Partie 2: Procédures de mesurage des

émissions de rayonnement



Sicherheit von Maschinen - Bewertung und Verminderung

des Risikos der von Maschinen emittierten Strahlung - Teil



2: Messverfahren für die Strahlenemission






I. MÜTALAA

2009/76229


Bu tasarıya görüş verilirken, tasarı metni içerisinde kullanılan kelime ve/veya ifadelerle ilgili olarak bilinen patent hakları hususunda tarafımıza bilgi ve gerekli dokümanın sağlanması da göz önünde bulundurulmalıdır.


TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

Necatibey Caddesi No.112 Bakanlıklar/ANKARA



Milli Önsöz


  • Bu standard; CEN tarafından onaylanan ve 28 Nisan 2009’da TS EN 12198-2+A1: 2009 numaralı Türk standardı olarak kabul edilen EN 12198-2:2002+A1: 2008 standardı esas alınarak, Türk Standardları Enstitüsü Mühendislik İhtisas Kurulu’na bağlı TK 26 Kişisel Koruyucu ve Oyun Alanı Donanımı Teknik Komitesi marifetiyle Türkçeye tercüme edilmiş TSE Teknik Kurulu’nun ………. 2013 tarihli toplantısında kabul edilerek yayımına karar verilmiştir.




  • Bu standard yayınlandığında TS EN 12198-2+A1: 2009’ün yerini alır.




  • CEN resmi dillerinde yayınlanan diğer standard metinleri ile aynı haklara sahiptir.




  • Bu tasarıya görüş verilirken, tasarı metni içerisinde kullanılan kelime ve/veya ifadelerle ilgili olarak bilinen patent hakları hususunda tarafımıza bilgi ve gerekli dokümanın sağlanması da göz önünde bulundurulmalıdır.




  • Bu standardda atıf yapılan standardların milli karşılıkları aşağıda verilmiştir.




EN, ISO, IEC

vb. No

Adı

(İngilizce)

TS No

Adı

(Türkçe)

EN 294:1992

Safety of Machinery-Safety Distances to Prevent Danger Zones Being Reached by the Upper Limbs

TS EN 294:1995

Makinelerde Güvenlik-El ve Kolların Tehlikeli Bölgelere Erişmesine Karşı Güvenlik Mesafeleri 

EN 1070:1998

Safety of Machinery-Terminology

TS ENV 1070:1995

Makinelerde Güvenlik-Terimler 

IEC 60050 -111:1996

International Electrotechnical vocabulary – Chapter 111 : Physics and chemistry

TS IEC 60050-111:2008

Uluslararası elektroteknik terimler ve tarifleri - bölüm 111: Fizik ve kimya

IEC 60050 -121:1998

International Electrotechnical vocabulary – Chapter 121 : Electromagnetism

TS IEC 60050-121:2010

Elektroteknikte Kullanılan Terimler ve Tarifler- Bölüm 121: Elektromanyetizma

IEC 60050 –161:1990

International Electrotechnical vocabulary – Chapter 161 : Electromagnetic compatibility

TS 7370 IEC 50(161): 2011

Milletlerarası Elektroteknik Sözlüğü Bölüm 161- Elektromanyetik Uyumluluk

TS EN 12198-1: yayın yılı standardı, EN 12198-1: 2008 standardı ile birebir aynı olup, Avrupa Standardizasyon Komitesi’nin (Avenue Marnix 17 B-1000 Brussels) izniyle basılmıştır.


Avrupa Standardlarının herhangi bir şekilde ve herhangi bir yolla tüm kullanım hakları Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN) ve üye ülkelerine aittir. TSE kanalıyla CEN’den yazılı izin alınmaksızın çoğaltılamaz.




Makinalarda güvenlik - Makinaların yaydığı ışıma nedeniyle oluşan risklerin değerlendirilmesi ve azaltılması - Bölüm 2: Işıma yayılımını ölçme işlemleri

Safety of machinery - Assessment and reduction of risks arising from radiation emitted by machinery - Part 2 : Radiation emission measurement procedure




Sécurité des machines - Estimation et réduction des

risques engendrés par les rayonnements émis par les machines - Partie 2: Procédures de mesurage des émissions de rayonnement



Sicherheit von Maschinen - Bewertung und Verminderung des Risikos der von Maschinen emittierten Strahlung - Teil 2: Messverfahren für die Strahlenemission

Bu Avrupa standardı CEN tarafından 27 Temmuz 2008 tarihinde onaylanmıştır.


CEN üyeleri, bu Avrupa Standardına hiçbir değişiklik yapmaksızın ulusal standard statüsü veren koşulları öngören CEN/CENELEC İç Tüzüğü’ne uymak zorundadırlar. Bu tür ulusal standardlarla ilgili güncel listeler ve bibliyografik atıflar, CEN Yönetim Merkezi’ne veya herhangi bir CEN üyesine başvurarak elde edilebilir.
Bu Avrupa Standardı, üç resmi dilde (İngilizce, Fransızca, Almanca) yayınlanmıştır. Başka herhangi bir dile tercümesi, CEN üyesinin sorumluluğundadır ve resmi sürümleri ile aynı statüde olduğu CEN Yönetim Merkezi’ne bildirilir.
CEN üyeleri sırasıyla, Almanya, Avusturya, Belçika, Birleşik Krallık, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Kıbrıs (Güney Kıbrıs Rum Yönetimi), Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya ve Yunanistan’ın milli standard kuruluşlarıdır.

AVRUPA STANDARDİZASYON KOMİTESİ

EUROPEAN COMMITTEE FOR STANDARDIZATION

COMITÉ EUROPÉEN DE NORMALISATION

EUROPÄISCHES KOMITEE FÜR NORMUNG
Yönetim Merkezi: Avenue Marnix 17, B-1000 Brussels

İçindekiler


Önsöz 2

2



Giriş 3

1 Kapsam 3

2 Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar 3

3 Terimler ve tarifler 4

3.1 Çalışma şartları 4

3.2 Yüksüz durumda çalışma 4

3.3 Yük altında çalışma 4

3.4 Çalışma evresi 4

3.5 Çalışma çevrimi 4

3.6 Ölçme süresi 4

3.7 Ortalama periyod 4

4 Işımanın sınıflandırılması 5

5 Ölçülecek fiziksel büyüklükler 5

6 Ölçme işlemleri 5

6.1 Uyarı 5

6.2 Ölçme cihazı 5

6.3 İşlemler 5

6.4 Ölçme raporu 6

Ek A 7

(Bilgi için) 7

Farklı ışıma tiplerini ölçme teknikleri 7

A.1 Elektrik, manyetik ve elektromanyetik alanlar 7

A.2 Optik ışıma 8

Ek ZA 10

Bu standard ile 98/37/EC AB Direktifinin temel gerekleri arasındaki ilişki 10

Ek ZB 11

(Bilgi için) 11

Bu standard ile 2006/42/EC AB Direktifinin temel gerekleri arasındaki ilişki 11

Kaynaklar 12


Önsöz

Bu doküman (EN 12198-1: 2000+A1:2008) sekretaryası DIN tarafından yürütülen CEN/TC 114 "Makina güvenliği" Teknik Komitesi tarafından hazırlanmıştır.


Bu Avrupa Standardına en geç Mart 2009 tarihine kadar aynı metni yayınlayarak ya da onay duyurusu yayınlayarak ulusal standart statüsü verilmeli ve çelişen ulusal standartlar en geç Aralık 2009 tarihine kadar yürürlükten kaldırılmalıdır.
Bu Standard, 27.07.2008 tarihinde CEN tarafından onaylanan tadil 1 içermektedir.
Bu standard, EN12198-2:2002 standardının yerini alır.
Tadil ile girilen veya değiştirilen metnin başlangıcı ve bitişi etiketiyle belirtilmiştir.
Bu standard, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği tarafından CEN’e verilen talimata göre hazırlanmıştır ve AB Direktifinin/Direktiflerinin temel gereklerini destekler.
AB Direktifi/Direktifleri ile ilişkisi için bu standardın bütünleyici parçaları olan bilgilendirici Ek ZA’ya ve Ek ZB’ye bakılmalıdır.
Bu standard, “ışıma” ile ilgili temel gereği ele alır (bk. EN 292-2:1991, Ek A, paragraf 1.5.10)
Ek A bilgi içindir.
Bu standard bir kaynakça içerir.
CEN/CENELEC İç Tüzüklerine göre, bu Avrupa Standardının ulusal standart olarak uygulamaya alınmasından sorumlu ulusal standart kuruluşlarının ülkeleri sırasıyla; Almanya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Kıbrıs (Güney Kıbrıs Rum Yönetimi), Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya ve Yunanistan’dır.




Giriş


Elektrik güç beslemesi yapılan veya ışıma kaynaklarını içeren makinalar, ışıma yayabilir veya elektrik ve/veya manyetik alanlar oluşturabilir. Işıma yayılımları, frekans ve büyüklük açısından farklılık gösterir.
EN 12198-1 standardı, makinaların tarafından yayılan ışımaya ait risk değerlendirmesi ile ilgili genel prensipleri kapsar.
EN 12198-3 standardı, yayılımları azaltmak ve gerekli bilgileri sağlayarak insanların ışımaya maruz kalmasını azaltmak veya maruz kalmadan kaçınmak amacıyla koruyucu tedbirlerin ayrıntılarını kapsar.
Tasarımcılar, EN 12198-1’de belirlenen genel prensiplere göre makinaların neden olduğu ışıma tehlikelerini tanımlamalıdır. Işıma yayılımlarının sınıflandırılması ve ortaya çıkan risklerin değerlendirilmesi amacıyla, tasarımcılar, tehlikelerin belirlenmesine ihtiyaç duyarlar.
Ölçmeler; aşağıdaki maddeleri sağlamak amacıyla sırasıyla yapılmalıdır :

  • Makinaların tasarımında güvenlik entegrasyon seviyesinin kontrolü,

  • EN 12198-1:2000, Madde 7.1’e göre sınıflandırma yapmak için bir esas belirlenmesi,

  • Ayarlama ve bakım işlemleri, imalâtçı tarafından belirlenen şartlar altında yapıldığı zaman, insanlar için herhangi bir tehlike oluşmaksızın, çalıştırılacak, ayarlanacak ve bakımı yapılacak olan makinanın özelliklerinin değerlendirilmesi,

  • Herhangi bir ışıma sızıntısının tespit edilmesi ve ölçülmesi,

  • Işıma yayılımlarının insan sağlığı ve güvenliği için bir tehlike oluşturabileceği alanların belirlenmesi,

  • Potansiyel kullanıcıların, farklı makinalardan kaynaklanan ışıma yayılımlarını karşılaştırmalarına izin vermek.

Bazı özel zorluklar durumunda, ölçmelere, gerektiği şekilde, doğrulanmış olan hesaplamalar eklenebilir.


Ek A’da, farklı ışıma tiplerini ölçme teknikleri hakkında bilgiler verilmiştir. Standard teknikler, geliştirildiğinde, diğer standardlarda belirtilecektir. Diğer metotlar ve detektörler geliştirilebilir, Ek’de söz konusu metotların ve detektörlerin bulunmaması, bunlarının kullanımını devre dışı bırakmaz.
Herhangi bir standard ölçme tekniği bulunmuyorsa kabul edilen bir bilimsel işlem uygulanması ve uygun olan ayrıntılar verilmesi tavsiye edilir.
Bu standard, EN 1070’te belirtildiği gibi, bir tip B standardıdır.
Bu standarddaki maddelere, bir tip C standardı eklenebilir veya bu maddeler, bir tip C standardı ile değiştirilebilir.
Not - Bir tip C standardının kapsamına giren ve bu tip C standardının maddelerine göre tasarımı yapılmış ve imal edilmiş olan makinalar için, bu tip C standardının maddeleri, söz konusu tip B standardının maddelerinden daha önceliklidir.

1 Kapsam


Bu standard, temel teknolojiyi tanımlar ve makinalardan yayılan ışımayla ilgili büyüklüklerin ölçülmesi ve rapor edilmesi için genel işlemleri kapsar. Bu standard, EN 12198-1’de tanımlanan farklı ışıma yayılımlarını da kapsar.
Bu standard, EN 292-1:1991 Madde 3.1’de tanımlanan makinalara uygulanır.

2 Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar


Bu standardda, tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste hâlinde verilmiştir. Tarih belirtilen atıflarda daha sonra yapılan tadil veya revizyonlar, atıf yapan bu standardda da tadil veya revizyon yapılması şartı ile uygulanır. Atıf yapılan standard ve/veya dokümanın tarihinin belirtilmemesi hâlinde en son baskısı kullanılır.
EN 294:1992, Safety of machinery - Safety distance to prevent danger zones being reached by the upper limbs (Makinelerde Güvenlik-El ve Kolların Tehlikeli Bölgelere Erişmesine Karşı Güvenlik Mesafeleri )
EN 1070:1998, Safety of machinery – Terminology (Makinelerde Güvenlik-Terimler )

EN 12198-1:2000, Safety of machinery – Assessment and reduction of risks arising from radiation emitted by

machinery – Part 1: General principles (Makinalarda Güvenlik - Makina Tarafından Yayılan Işımadan Oluşan Riskin Değerlendirilmesi ve Azaltılması -Bölüm 1 : Genel Prensipler)
IEC 60050-111:1996, International Electrotechnical Vocabulary - Chapter 111: Physics and chemistry (Elektroteknikte Kullanılan Terimler ve Tarifler- Bölüm 111: Fizik ve kimya)

IEC 60050-121:1998, International Electrotechnical Vocabulary – Part 121: Electromagnetism (Elektroteknikte Kullanılan Terimler ve Tarifler- Elektromanyetizma)
IEC 60050-161:1990, International Electrotechnical Vocabulary - Chapter 161: Electromagnetic compatibility (Milletlerarası Elektroteknik Sözlüğü Bölüm 161- Elektromanyetik Uyumluluk)
IEC 60050-881:1983, International Electrotechnical Vocabulary – Chapter 881: Radiology and radiological physics (Elektroteknikte Kullanılan Terimler ve Tarifler- Bölüm 881: Radyoloji ve Radyolojik Fizik)


3 Terimler ve tarifler


Bu standardın amacı bakımından, EN 1070:1998’de verilen terimler ve tarifler ile aşağıda verilen terimler ve tarifler uygulanır. Bu standard için özellikle ihtiyaç duyulan ilâve tarifler, EN 12198-1:2000’de verilmiştir.
IEC 60050 – 111:1996, IEC 60050 – 121:1998, IEC 60050 – 161:1990, IEC 60050 – 881:1983’de verilen terimler ve tarifler de uygulanır.

3.1 Çalışma şartları


Çalışma parametreleri dâhil, deneye tâbi tutulan makinanın çalışma modu veya evresi esnasında ortamda bulunan şartlar.

3.2 Yüksüz durumda çalışma


Makinaların bütün bileşenleri ve bu makinalara özel yardımcı donanımlar (pompalar, hidrolik sistem, emme sistemi, vb.) çalışırken ve bütün hareketli parçalar (miller, tablalar, taşıyıcılar, vb.) mümkün olan sınırlar içerisinde hareket hâlinde iken, işleme tâbi tutulan malzeme yerinde olmaksızın makinaların çalışması sırasındaki durum.

3.3 Yük altında çalışma


Makinenin, işleme tâbi tutulan malzeme ile makinanın bütün bileşenleri ve özel yardımcı donanımlarıyla bir çalışma usulüne göre çalıştığı sırasındaki durum.

3.4 Çalışma evresi


Makinanın özel bir fonksiyonu gerçekleştirdiği zaman dilimi.

3.5 Çalışma çevrimi


İşleme tâbi tutulan malzemenin yerleştirilmesinden, bu malzemenin kaldırılması veya bir sonraki iş istasyonuna gönderilmesine kadar olan çalışma evrelerinin oluşturduğu bütün sıra.

3.6 Ölçme süresi


Işıma ölçmelerinin yapıldığı periyod.
Bu periyod, ölçme süresinin ve ölçmenin yapıldığı makinanın çalışma evresi ile ilgili olan bir zaman noktasının her ikisi ile belirlenir.

3.7 Ortalama periyod


Karakter hâline getirme değerlendirmesinin yapılmasının gerektiği periyod. Bu ortalama süre içinde bulunan yayılımdaki herhangi bir değişimi dikkate almak amacıyla, ölçülen yayılımlar, uygun olarak ortalaması alınmış süredir.

4 Işımanın sınıflandırılması


Işıma sınıflandırması, EN 12198-1, Madde 4’te verilmiştir.
Makinalar, herhangi bir ışıma yayılımının makinanın çalışması için gerekli olan değerle sınırlı olacak ve maruz kalan kişiler üzerindeki etkiler ortadan kaldırılacak veya tehlikesiz oranlara kadar azaltılacak şekilde tasarımlanmalı ve yapılandırılmalıdır (bk. EN 292-2, Ek A, Madde 1.5.10).

5 Ölçülecek fiziksel büyüklükler


Ölçülecek olan fiziksel büyüklükler ve bu büyüklüklerin birimleri EN 12198-1, Ek B’de verilmiştir.

6 Ölçme işlemleri




6.1 Uyarı


Ölçmeler yapılmadan önce, yeterli koruma olmaksızın tehlikeli ışımaya insanların maruz kalmasını önlemek amacıyla yayılım seviyesine ait tahminler yapılmalıdır. Bu tahminler, ölçme donanımlarının aşırı yüklenmesini de önlemelidir.

6.2 Ölçme cihazı


Doğruluk, ölçme aralığı, seçicilik, yönlendirilebilirlik, zaman aralığı ve ölçme cihazının spektral hassasiyeti, ışıma yayılımını ölçmek için uygun olmalı ve EN 12198-1, Ek B’de verilen belirlenmiş ışıma yayılımı kategorisinde yer alan değerler ile mukayese edilecek bir sonuç sağlamalıdır.
Ölçme donanımlarının yerleştirilmesi veya ölçmeyi yapacak kişinin varlığı, dikkate alınan ışıma alanını büyük oranda değiştirmeyecek şekilde ölçme donanımlarının seçimi ve işlemleri yapılmalıdır.
Ölçme donanımlarının kalibrasyonu, uygun olan ulusal kalibrasyon standardlarına göre takip edilebilir olmalıdır.

6.3 İşlemler




6.3.1 Genel


Işıma yayılımları olduğundan daha büyük olarak tahmin edilmeyecek şekilde, yansımalar bulunmayacak veya yansımalar ihmal edilebilecek biçimdeki şartlarda ölçmeler yapılmalıdır. Makinanın etrafındaki alan, makinanın çalışması için gerekli olmayan ve ölçülecek ışımanın/ışımaların serbestçe çoğalmasını engelleyebilen cisimlerden temizlenmelidir.

6.3.2 Çalışma şartları


Ölçme esnasında, belirlenen çalışma şartları, makinanın amaçlanan kullanımı sırasında oluşan en büyük ışıma yayılımının bir temsilî olmalıdır.
Benzeştirilen ve/veya basitleştirilen çalışma şartları, imalâtçı dokümanlarında bu şartların azamî ışıma yayılımlarının bir temsilî olduğununun belirtilmesi şartıyla kullanılabilir.

6.3.3 Ölçme noktaları


  • Sınıflandırma için kurallar

Gerekli olan noktalar (yer ve sayı açısından), makinanın etrafındaki ışıma alanlarını (özellikle kullanıcıların veya diğer insanların maruz kalabileceği alanları) yeterli bir şekilde karakterize etmek amacıyla ölçme noktaları olarak belirlenmelidir :

  1. Ölçme EN 12198-1, Ek B’de belirlenen mesafede veya noktalarda yapılmalıdır;

ve

  1. Azamî ışıma yayılımının bulunduğu yer, erişilebilir olan yüzeyden EN 12198-1, Ek B’de belirlenen ölçme mesafesinden daha uzak bir mesafede ise, ölçme, azamî yayılımın oluştuğu noktada yapılmalıdır,

ve

  1. Mahfaza üzerinde kullanıcıların vücutlarının herhangi bir parçasının girebileceği açıklıklar var ise, ölçmeler erişilebilir olan bölge içerisinde yapılmalıdır (bk. EN 294),

ve

  1. Kullanıcılar, pencereleri kullanarak veya yerleştirilen optik cihazlar ile mahfazanın içine doğru gözlem yapmak zorunda ise, göz konumundaki ışıma yoğunluğu ölçmeleri yapılmalıdır.



  • İlâve kurallar

Uygunsa, ilâve ölçmeler aşağıda verilen noktalarda yapılmalıdır:

    1. Kullanıcının çalışma konumlarında veya insanların makinanın etrafındaki ışıma alanında bulunabileceği noktalarda,

    2. Işıma sızıntısının oluşabileceği noktalarda (örneğin, koruyuculara, bağlantılara, vb. olan nüfuziyet), bakım için açılan kapıların içinde ve bir “C” tipi standardda belirlenen servis açıklıklarında,

veya

veya

  • Detektörün çok hassas büyük bir hacme veya birleşik bir boşluk koyma cihazına sahip olması nedeniyle detektörün en yakın yaklaşma mesafesinde,

  • Bir veya daha fazla (birbirine eşit) ise akı şiddeti hatlarının bulunduğu yerde.

Bütün ölçme noktaları, kendine özgü olarak tanımlanacak şekilde belirlenmelidir.


Belirli zorlukların bulunması durumunda, ölçmelere ayrıntılı teorik tahminler ilâve edilebilir.
Not - Bir makinanın etrafındaki ışıma yayılımının şekli hakkındaki faydalı bilgiler (birbirine eşit) ISO akı şiddeti hatlarına ait bir föyde sunulabilir.
6.3.4 Ölçme süresi

Işımanın ve ölçme cihazlarının bütün önemli karakteristikleri ve makinanın çalışma şartları dikkate alınacak şekilde ölçme süresi seçilmelidir.


İlâve olarak, EN 12198-1, Ek B’de belirlenebilen herhangi bir ortalama süre ile ilişkili olarak ölçme süresi seçilmelidir.

6.4 Ölçme raporu


Ölçme sonuçları bir raporda kayıt altına alınmalı ve EN 12198-1, Madde 10’a göre erişilebilir olmalıdır.
Bu rapor, en azından aşağıdaki bilgileri içermelidir :

  • Makinalara ait ışıma yayılımının karakteristikleri,

  • Ölçme noktalarının yeri,

  • Makinaların çalışma şartları,

  • Ölçme cihazlarının karakteristikleri (tip ve seri numaraları dahil)

  • Belirsizlik dahil ölçme sonuçları,

  • EN 12198-1’e göre makinanın sınıfı,

  • Yayılımlara ait herhangi bir ayrıntılı ilâve teorik tahminler,

  • Kullanılan ölçme tekniği (örneğin, ayrıntılı tarifler ve diğer atıflar)


Not - Bu rapor, EN 12198-1’in kullanımı ve bakımı için Madde 10’nun temelini oluşturur.

Ek A

(Bilgi için)




Farklı ışıma tiplerini ölçme teknikleri




A.1 Elektrik, manyetik ve elektromanyetik alanlar




A.1.1 Genel


Genel olarak, ölçme sistemi, bir anten de olabilen bir algılayıcıyı ve korunmuş bir iletken veya bir fiber optik kablo ile iletilen sinyalin bir çözümleyicisi ile ilişkili olan bir detektörü içerir. Cihazları doğru bir şekilde seçmek amacıyla, ölçülecek olan ışımanın belli sayıdaki karakteristiklerine ait aşağıda belirtilen bazı ön bilgiler gereklidir :

  • Harmonikler dahil frekans aralıkları ve değerleri,

  • Yayılım gücü,

  • Kutuplaşma : elektrik ve manyetik alanının yönü,

  • Modülasyon (orta ve tepe değerler),

  • Darbeli ışıma çevrimi : frekans ve genlik,

  • Kaynak karakteristikleri : tip, kazanç, bant genişliği,

  • Kaynaktan olan uzaklık (mesafe),

  • Işımanın yayılmasını etkileyebilen cisimlerin varlığı.

Işıma frekansı, kaynak boyutları ve kaynak ile maruz kalma noktası arasındaki mesafe, elektrik/manyetik/elektromanyetik alanın yakınında veya uzağında maruz kalmanın oluşup oluşmayacağını belirler.


Madde 6.2’ye göre ölçme cihazı seçileceği zaman, aşağıdaki faktörler dikkate alınmalıdır :

  • Algılayıcı ve detektör, ölçülecek büyüklüğe göre özel olmalıdır.

  • Algılayıcının veya detektörün varlığı, ışımanın/alanın karakteristiklerini büyük oranda değiştirmemelidir.

  • Algılayıcı ve çözümleyici arasındaki bağlantı, ölçülecek alanı büyük oranda etkilememelidir.

  • Detektörün tepki frekansı, mevcut frekans aralığını kapsamalı ve ışıktan veya beyan edilen bandın dışındaki diğer frekanslardan etkilenmemelidir.

  • Alana yakın olarak yapılan ölçmeler için, detektörün boyutları en yüksek frekanstaki dalga uzunluğunun 1/4’ünden daha az olmalıdır. Bu kural, sadece bir iletken anten kullanıldığı zaman uygulanır. Reaktanstan daha büyük bir dirence sahip olan bir dirençli çift kutuplu anten kullanıldığı zaman, bu kısıtlama uygulanmaz.

  • Cihazların tepki verme zamanı bilinmelidir. Aralarında boşluk bulunan alanların uygun bir şekilde tespit edilmesi için, tavsiye edilen değer, yaklaşık olarak 1 saniye veya daha az olmalıdır.

  • Algılayıcı, alan kutuplaşmasının bütün bileşenlerine tepki verecek kabiliyette olmalıdır. Bu durum, detektörün izotropik tepkisi ile veya ortogonal (birbirine dik üç eksen) eksenler boyunca detektörlerin yer değiştirmesi suretiyle elde edilebilir.

  • Aşırı elektrik yüklenmesine karşı iyi bir koruma, cihazın içinde bulunan güç beslemesi, kolay taşıma ve pürüzlülük diğer önemli hususlardır.

Duruma göre, cihazlar tarafından ölçülen büyüklükler ;



  • Elektrik alanının şiddeti E : V. m-1 ,

  • Manyetik akı yoğunluğu B : T,

  • Manyetik alanın şiddeti H : A. m-1 ,

  • Ortalama yüzey güç yoğunluğu : W. m-2 ,

dur.
Elektrik alan şiddeti algılayıcıları, yaygın olarak bir veya daha fazla çift kutuplu anten kullanır. Tek bir çift kutuplu anten bulunan algılayıcı ölçülmekte olan alanın kutupları hakkında bilgi verir. Bir manyetik alan algılayıcısı genellikle bir halka şeklindedir.,

A.1.2 Aşırı düşük ve düşük frekanslar


Bu husus, esas olarak, yarı-statik alanlar ve elektrik dağıtım şebekesi frekanslarında, 50 Hz ve 60 Hz anma değerlerinde oluşan alanlarla ilgilidir. Elektrik veya manyetik alan şiddetinin veya her ikisinin ölçülmesi, değerlendirilecek olan kaynağın tipine bağlıdır.
Elektrik alanları

Elektrik alanları, potansiyel elektrik farklılığının bulunduğu her yerde oluşur. Detektörünün, bir ampermetre ile bağlanmış olduğu iki zıt yüke sahip plâka veya iki yarım küre şeklindeki algılayıcının bütünleşik bir parçasının oluşturduğu bir otomatik cihaz kullanılarak ölçme yapılır.


Manyetik alanlar

Bir elektrik akımı oluştuğu zaman, iletken etrafında bir manyetik alan oluşur.


Manyetik alanlar, manyetik alana dik olarak yerleştirilen halka veya bobin içindeki algılayıcılar kullanılarak ölçülür. Hall etkisi bulunan probları ve akı çıkışlı manyetometreler de kullanılabilir.

A.1.3 Radyo frekansları



Algılayıcı tipleri : düz antenler ve halka şeklindeki antenler
Çizelge A.1 - Algılayıcı tipleri


Algılayıcı tipleri

  • 20 MHz’den 1000 MHz’e kadar çif kutuplu anten

  • 10 kHz’den 1000 MHz’e kadar bikonik yarı konik

  • 10 kHz’den 32 MHz’e kadar esnek çubuk

  • 150 kHz’den 300 MHz’e kadar manyetik halka şeklindeki antenler

  • 200 MHz’den 1 GHz’e kadar log-periyodik

  • 200 MHz’den 1 GHz’e kadar eşit açıya sahip spiral

  • 1 GHz’den 18 GHz’e kadar boynuz biçimli


Ölçme cihazı performansları
Çizelge A.2 - Ölçme cihazı performansları


Tanım

Sınırlar

Tepki verme zamanı

< 3 s

Algılayıcı tepkisi, doğrusal olmayan okuma

< gösterimin % 20’si

5 oC’dan 30 oC’a kadar olan aralığın dışındaki etki

< 1 dB

Güç besleme gerilimindeki değişimlerin etkisi

< gösterimin % 20’si

Sorgulanan frekans bandının dışındaki sinyalin etkisi

Asgari

Sıfır sapma

< % 10/saat

Kalıcı hasar oluşmaksızın aşırı yük faktörü (ortalama)

> 10



A.2 Optik ışıma




A.2.1 Genel


Optik ışıma – Kızıl ötesi (IR) , görülebilir ve mor ötesi (UV) –, optik kaynağın spektral aralığı, yoğunluğu, geçici ve uzamsal karakteristiklerine bağlı olarak farklı birçok cihaz ile ölçülür.
Geniş banda sahip bir optik kaynağını değerlendirmek amacıyla, normal olarak,

  • ışık yolu üzerindeki optik elemanların neden olduğu süzmenin,

  • göz retinasına zarar veren spektral bölgede (400 nm ilâ 1400 nm) karakterize edilen yönlendirilmiş kaynak büyüklüğünün,

  • mesafeye göre ışınlanma değişiminin

etkilediği optik ışımanın spektral dağılımını belirtmek gereklidir.
Genellikle bir radyometrik cihaz kullanılır. Bu cihaz, bir gerilimi, bir akımı, bir direnç değişimini veya hassas bir elektrometre ile ölçülen bir yükü meydana getiren, bir detektöre uygun olan bir optik girişten oluşur.

A.2.2 IR ışıması


İki tip detektör vardır :

  • Isıl detektörler (termopiller ve kalorimetreler),

  • Kuantum detektörleri (Yayılan ışığın çarpması nedeniyle gerilim oluşturma, yayılan ışığın çarpması nedeniyle iletkenlik oluşturma veya yayılan ışığın çarpması nedeniyle ortaya çıkan elektronların yayılması).

Aydınlanmanın ölçülmesi için, optik giriş bir kosinüs karakteristiğine sahip olmalıdır.



A.2.3 Görülebilir ışıma - Işık


Işınlama ölçer, seçilen yüzeyden olan veya kaynak ışığın yansıma yönüne doğru yönlendirilir. Kullanılan cihazlar, 1olik bir bölge giriş açısına sahip olmalı ve mümkünse, cihazın uygun olarak yönlendirilmesine ve ölçülmekte olan bölgenin tam olarak tanımlanmasına izin veren bir refleks izleme cihazına sahip olmalıdır.

A.2.4 UV ışıması


Yayılan enerji şiddetini (yayılmaya maruz kalmayı), veya yüzeydeki güç şiddetini (ışınlanma) değerlendirmek amacıyla, bir fotodiyot veya bir foto çoğaltıcı ile teçhiz edilmiş radyometre veya spektroradyometre kullanılır. Bir spektroradyometre kullanıldığı zaman, ölçülen dalga uzunluğu ile bu bandın dışındaki dalga uzunlukları arasında bir etkileşim riski vardır. Bu riskten sakınmak için, uygun cihazın seçilmesi önemlidir.
Birleştirilmiş radyometre, belirlenen bir işlem spektrumuna uygun bir ağırlık filtresini içermelidir.

Ek ZA



(Bilgi için)

Bu standard ile 98/37/EC AB Direktifinin temel gerekleri arasındaki ilişki

Bu standard, 98/79/EC sayılı AB Direktifi ile tadil edilmiş 98/37/EC9) sayılı Direktifin temel gereklerine uyum sağlamak için Avrupa Komisyonu ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği tarafından CEN’e verilen talimata göre hazırlanmıştır.


Bu standard, söz konusu Direktif kapsamında Avrupa Birliği’nin resmi yayın organlarında yayımlandığında ve bir üye ülke tarafından ulusal standard olarak kabul edildiğinde, bu standardın Çizelge ZA.1’de verilen mecburi olan maddelerine uygunluk, bu standardın kapsam sınırları içinde, söz konusu Direktif’in temel gereğine ve ilgili EFTA düzenlemelerine uygunluk anlamına gelir.
Çizelge ZA.1 - Bu standard ile 98/79/EC ile tadili 98/37/EC direktifi arasındaki uyum


Bu EN’nin Bölümü(Bölümleri) / Alt bölümü(Alt bölümleri)

98/79/EC ile tadil, 98/37/EC Direktifinin temel gerekleri

Niteleyici açıklamalar /Notlar

Tüm bölümler

Ek I, 1.5.10

Işıma



Uyarı : Diğer kurallar ve AB Direktifleri, bu standardın kapsamına giren mamullere uygulanabilir.

Ek ZB

(Bilgi için)

Bu standard ile 2006/42/EC AB Direktifinin temel gerekleri arasındaki ilişki

Bu standard, Avrupa Birliğinin 2006/42/EC10) Direktifinin temel gereklerine uyum sağlamak için Avrupa Komisyonu ve Avrupa Serbest Ticaret Örgütü tarafından CEN’e verilen talimata göre hazırlanmıştır.


Bu standard, söz konusu Direktif kapsamında Avrupa Birliği’nin resmi yayın organlarında yayımlandığında ve bir üye ülke tarafından ulusal standard olarak kabul edildiğinde, bu standardın Çizelge ZB.1’de verilen mecburi olan maddelerine uygunluk, bu standardın kapsam sınırları içinde, söz konusu Direktif’in Madde 1.5.9 temel gereklerine ve ilgili EFTA düzenlemelerine uygunluk anlamına gelir.
Çizelge ZB.1 - Bu standard ile 2006/42/EC direktifi arasındaki uyum


Bu EN’nin bölümü (bölümleri) / Alt bölümü(Alt bölümleri)

2006/42/EC Direktifinin temel gerekleri

Niteleyici açıklamalar /Notlar

Tüm bölümler

Ek I, 1.5.10

Işıma


UYARI: Diğer kurallar ve AB Direktifleri, bu standardın kapsamına giren mamullere uygulanabilir.

Kaynaklar


[1] EN 12198-3, Safety of machinery – Assessment and reduction of risks arising from radiation emitted by machinery – Part 3: Reduction of radiation by attenuation or screening
[2] EN 292-1:1991, Safety of machinery - Basic concepts, general principles for design - Part 1: Basic terminology, methodology
[3] EN 292-2:1991, Safety of machinery - Basic concepts, general principles for design - Part 2: Technical principles and specifications


9) TSE Notu: Bu direktif, T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 05.06.2002 tarih ve 24776
sayılı Resmi Gazetede Makina Emniyeti Yönetmeliği adı altında yayınlanmıştır.

10) TSE Notu: Bu Direktif, T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 05.06.2002 tarih ve 24776 sayılı Resmî Gazete’de “Makina Emniyeti Yönetmeliği” adı altında yayımlanmış ve 03.03.2009 ve 27158 sayılı Resmî Gazete’de değiştirilmiştir.


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©kagiz.org 2016
rəhbərliyinə müraciət