Ana səhifə

Sətr açılış generatoru haqqında məlumat


Yüklə 17.57 Kb.
tarix23.06.2016
ölçüsü17.57 Kb.
Sətr açılış generatoru haqqında məlumat.

Burada sətr açılışının çıxış pilləsi – cərəyan generatoru haqqında məlumat verilir.

Hal-hazırda bu generatorlar əsas etibarılə tranzistorlar üzerində tərtib olunurlar, ancaq istifadədə olan bir çox TV gəbuledicilərində lampalar üzerində yığılmış sxemalar da yayğındır.

Bildiyimiz kimi, bu generatorun elektrik yükünü meyletdirici makara təşkil edir. Deməli, generatorun yükü kompleksli xarakter daşıyır. Məhz buna göre, onun sxemində, kadr açılışına nəzarən, daha mürəkkəb proseslər baş verir ki, çıxış cərəyanının düzxəttli formada alınması çətinləşir.

Bu prosesləri dəqiq açıqlamaq üçün onun lampa (tranzistorlu cxemdə bu prosesləri izləmək çətindir). üzərində qurulmuş generatorun sxemini nəzərdən keçirək.

LAMPA ÜZƏRİNDƏ SƏTR AÇILIŞ GEHERATORU. Şək. 1-də sətr açılışının çıxış pilləsinin sxemi göstərilmişdir. Sxemin tərkibində generator lampası V və diod VD istifadə olunurlar.



группа 156

Lampanın idarəedici toruna, şək.2-də göstərilmiş, mişarvari impulşəkilli gərginlik (US) verilir. Bu gərginliyin t1 momentinə qədər olan qiyməti lampanın açılma gərginliyi Eg0- dan böyükdür və buna görə lampa açıqdır.

Lampanın cərəyanı ia makaradan axaraq, düzxətti artır. Lakin t1 momentində US< Eg0 olur və buna görə lampa bağlanır və ia = 0 olur. Bu zaman induktivliyin L üzərində əks gərginlik əmələ gəlir, makarada rəqsi proses başlanır (makara L və parazit tutumu C-dən ibarət olduğuna görə, özünü rəqs konturu kimi aparır). t2 momentində induktivlik tamamile C tutumuna boşalır, sonra isə əksinə – tutum induktivliyə boşalır (t3 ). Beləliklə, t3 momentində induktivliyin (L) aşağı qütbündə (+) işarəli gərginlik əmələ gəlir və buna görə diod VD açılır. Deməli, t3 momentindən e’tibarən induktivliyə, daxili müqaviməti xeyli kiçik olan, diod qoşulur. Açıq diodun müqaviməti makaranı şuntlayır, diod və induktivlikdən bu zaman id şuntlayıcı cərəyan axır. Bunun nəticəsində induktivlikdə toplanmış enerji Cf kondensatoruna keçir. Kondensator td momentində tamamilə yüklə dolur və iş =0 qiymətinə çatır. Bununla yanaşı ta momentində US>Eg0 olur və lampa açılır, ia cərəyanı lampanın volt-amper xarakteristikasına uyğun artır. Beləliklə, ta və td müddətləri arasında i =ia +id cərəyanı axır.

Lampanın və diodun volt-amper xarakterictikalarının qeyri-xəttiliyi bir birinə uyqun seçilərsə, makaradan axan i cərəyanının forması duzxətli olar (verilən qrafiklərdən də görünür).

Bu cxemdə, makarada baş verən rəqsi proses, açılışın yalnız əks gedişində olur, işçi gedişdə isə diod vasitəsile söndürylür – dempferlənir. Məhz buna görə, həmin sxem “aktiv dempferləmə sxemi” adlanır. Prinsipcə, diodun əvəzinə daima dövrəyə bağlanmış şuntlayıcı müqavimət də qoymaq olar (“ passiv dempferləmə sxemi”), ancaq onda makaradan axan cərəyanın qiyməti (rəqslərin tamamilə söndürülməsi üçün) təxminən dörd dəfə azalar (dempferləyici müqavimətin qiyməti Rd <0.5(LC)1/2 olmalıdır) və sxemin faydalı iş əmsalı həddindən artıq dərəcədə kiçik olacaq. Lakin, göstərilən “aktiv dempferləmə sxeminin “ də faydalı iş əmsalı qaneedici deyil, çünki burada da enerji itkisi baş verir-Cf kondensatoru son nəticədə Rf müqavimətinə boşalır, yəni induktivlikdə toplanmış enerjinin bir hissəsi bu müqavimətin üzərində əmələ gələn istilik enerjisinə çevrilir. Enerji itikilərini azaltmaq üçün başqa sxem istifadə olunur ki, burada Cf-də toplanmış enerji, qida mənbəyi ilə birlikdə lampanın anod dövrəsini qidalayır. Belə sxemlər (bax şək.3) TV qəbuledicilərində geniş istifadə olunurlar.

группа 89
TRANZİSTORLU GENERATOR. Tranzistor üzərində qurulmuş sətr açılışının çıxış pilləsinin iki variantı ola bilər: drosselli və transformatorlu, yəni meyletdirici sistem tranzistorun kollektor dövrəsi ilə drossel və ya transformator vasitəsilə əlaqələndirilir. Daha universal transformatorlu sxemdir, çünki burada meyletdirici sistemi tranzistorun daxili müqaviməti ilə daha tam razılaşdırmaq mümkün olur. Bundan əlavə tranzistorun sabit cərəyan təşkiledicisi meyletdirici sistemdən axmır və rastrın mərkəzləşməsi pozulmur.

Transformatorlu sxem şək.3- də təsvir olunmuşdur.полилиния 1группа 2

Generatorun işçi proseslərini uzah etmək üçün, 4-şəkilində təsvir olunan işçi diaqramlara istinad edək.Geheratorun girişinə U0 impuls gərginliyi verilir. t1 momentində bu gərginlik mənfidir və istifadə olunan p-n-p tipli tranzistor bu zaman açılır, kollektor cərəyanı makaradan (razılaşdırıcı transformator vasitəsilə) axaraq, düzxətli artır (ik) maksimal +İm qiymətinə qədər. t2 momentində tranzistor bağlanır, çünki U0 artıq müsbətdir.

Bu momentdən etibarən makarada rəqsi proses baş verir bu da açılışın əks gedişini yaradır. Makaranın cərəyanı əks gedişin sonunda (–İm ) qiymətinə çatır və diod açılır, induktivlikdə toplanmış enerji açıq dioddan axıb, işçi gediş cərəyanının başlanğıc hissəsini təşkil edir.

Açılışın əks gedişində makaranın üzərində Um= 15,7 Ek gərginliyi əmələ gəlir. Bu gərginlik kineskopun qidalanmasında istifadə olunur.

группа 336

Generatorun işçi proseslərini uzah etmək üçün, 4-şəkilində təsvir olunan işçi diaqramlara istinad edək.Geheratorun girişinə U0 impuls gərginliyi verilir. t1 momentində bu gərginlik mənfidir və istifadə olunan p-n-p tipli tranzistor bu zaman açılır, kollektor cərəyanı makaradan (razılaşdırıcı transformator vasitəsilə) axaraq, düzxətli artır (ik) maksimal +İm qiymətinə qədər. t2 momentində tranzistor bağlanır, çünki U0 artıq müsbətdir.



Bu momentdən etibarən makarada rəqsi proses baş verir bu da açılışın əks gedişini yaradır. Makaranın cərəyanı əks gedişin sonunda (–İm ) qiymətinə çatır və diod açılır, induktivlikdə toplanmış enerji açıq dioddan axıb, işçi gediş cərəyanının başlanğıc hissəsini təşkil edir.

Açılışın əks gedişində makaranın üzərində Um= 15,7 Ek gərginliyi əmələ gəlir. Bu gərginlik kineskopun qidalanmasında istifadə olunur.


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©kagiz.org 2016
rəhbərliyinə müraciət