Ana səhifə

Buhar kazanlari blöF İŞlemleri


Yüklə 55.11 Kb.
tarix22.06.2016
ölçüsü55.11 Kb.

BUHAR KAZANLARI BLÖF İŞLEMLERİ



KAZAN BLÖFÜ {NEDİR-NİÇİN-NASIL}YAPILIR?

Günümüzün ekonomik ve modern buhar kazanı işletmeciliğinde kazan blöf işlemi zorunlu ve vazgeçilmez bir unsur olarak kabul edilmektedir. Ancak bilinçsiz ve gereksiz bir şekilde yapılan kazan blöfünün işletmelere büyük boyutlarda ekonomik yükler getirdiğinde tartışılmaz bir husustur. Bu hususu dikkate alan firmamız elindeki Teknik Bülten’i hazırlayarak bahsi geçen konuda üzerine düşen görevi yerine getirmektedir.


1-KAZAN BLÖFÜNÜN TARİFİ


Blöf kazan içerisinde kirlenen suyun belli bir kısmının atılarak yerine temiz besi suyunun alınması işlemi olarak tarif edilebilir. Kazan blöfünün anlamını şöyle bir benzetmeyle daha iyi açıklayabiliriz. İnsan vücudu yaşamını sürdürmek için, beslenme,sindirim ve boşaltım gibi kısaca metabolizma denilen temel hayatsal olayları yapmak zorundadır. İşte kazan içerisinde çalışan ve iş gören suyun kirlenerek blöf edilmesi işlemi ile insan vücudunun boşaltım olayı arasında çok yakın bir benzerlik vardır. Boşaltım,insan vücudu için ne denli zorunlu hayatsal bir olay ise,buhar kazanları için blöf işlemi de o derece zorunludur.

2-BLÖF NİÇİN YAPILIR


Kazan blöfü,kazan işletmeciliğinde aşağıda sıralanan faydaları sağlamak için yapılır.

a)Kazandan saf ve temiz buhar elde etmek için yapılır.

b)Temiz kazan yüzeyi sağlamak, kazan taşı ve her türlü birikintiyi önlemek, dolayısıyla ekonomik ve emniyetli kazan işletmek için yapılır.

c)Kazan suyunun köpürerek çeşitli işletme sorunlarına neden olmasını önlemek için yapılır.

d)Kazan suyu içerisindeki Erimiş Katı Madde Miktarını (TDS:Toplam Erimiş Katılar)ve Askıdaki Katı Madde Miktarını(Suspans Katılar) kazan özelliğine göre tespit edilen sınırlarda tutmak için yapılır.

3-BLÖF MİKTARI İYİ AYARLANMADIĞI ZAMAN KAZAN İŞLETMECİLİĞİNE NE GİBİ YÜKLER GETİRİLİR?



  1. Blöf vanasının her açılışında belli bir enerjinin boşa atıldığı düşünülmelidir.

  2. Bilinçsiz ve gereksiz yapılan blöf,yeni besi suyu gereksinimi demek olduğuna göre besi suyu hazırlama sisteminin lüzumsuz yere çalışmasına neden olur.

  3. Kazan suyuna nazaran, nispeten soğuk olan besi suyu kazan içerisindeki doğal sirkülasyonu bozarak kazan verimini düşürdüğü gibi, kazan materyali bünyesinde arzu edilmeyen şok etkiler yaratarak malzemenin yorulmasına neden olur.

  4. Özellikle kazanlar yüksek basınç altında iken yapılan ani blöfler, tüm kazan ve donanımının sarsılmasına ve yıpranmasına neden olur.


4- BLÖF MİKTARININ TAYİNİ NASIL YAPILIR?
Blöf işleminde en önemli husus ideal blöf miktarının tespit edilmesi olduğuna göre, bunun nasıl yapıldığını açıklamaya çalışalım.



  1. Kazan işletme basıncına ve özelliğine göre kazan suyunda müsaade edilebilen ve blöf kontrolünde esas alınan bazı kazan suyu safsızlıklarının limit değerlerini bilmek gerekir.

  1. Blöf miktarının tayininde esas alınacak kazan besi suyu analiz değerleri de sağlıklı bir şekilde tespit edilmelidir. Ayrıca tespit edilen bu değerlerin besi suyu hazırlama sisteminin işletilmesine gerekli özen gösterilerek değişmezliğinin sağlanması lazımdır.

  2. Kazan besi suyunun müsaade edilebilen kazan suyu değerlerine ulaşması için konsantrasyon katsayısı değerinin hesaplanması gereklidir. Kondüktivite değeri esas alınarak bahsi geçen katsayı hesaplanması aşağıdaki şekilde formüle edilebilir.

Kazan suyunda müsaade edilen kondüktivite

Besi Suyu Konsantrasyon Sayısı= --------------------------------------------------------------

Besi suyunda bulunan kondüktivite


Bu değer esas alınarak kazana giren besi suyunun belirli bir yüzdesi kadar kazan suyu blöf edilir.Blöf yüzdesi aşağıdaki formülden yararlanılarak hesaplanabilir.

100


% Blöf = ----------------------------------------------

Besi Suyu Konsantrasyon Sayısı

Örneğin;besi suyu konsantrasyon sayısı 10 çıkarsa kazana giren besi suyunun %10’u,20 çıkarsa %5’i kadar su kazandan blöf edilir.
5-BLÖF’ÜN AYARLANMASI İÇİN KAZAN SUYUNDA HANGİ TESTLER YAPILIR?
Kazan suyu safsızlıklarının sürekli ve düzenli bir şekilde kontrolü için en basit yöntem,kazan suyunun elektriksel iletkenliğini ölçen aletlerden(Kondüktivitemetre)yararlanarak kazan suyundaki Erimiş Katı Madde Miktarının(TDS)tayinidir. Klorür,kimyasal iç ıslah yöntemleri ile kazan suyundan uzaklaştırılamadığından kazan suyu blöf ayarlamasında ve kontrolünde esas olarak alınır. Besi suyunun konsantrasyon sayısı yukarıda açıklandığı üzere sağlıklı bir şekilde tespit edilir. Ayrıca besi suyundaki klorür miktarı da ölçülerek kazan suyunda müsaade edilecek maksimum klorür değeri aşağıdaki şekilde hesaplanır.

Kazan Suyunda Müsaade Edilebilen Klorür Değeri =Besi Suyu Konsantrasyon sayısı x Besi Suyu Klorür Miktarı


Her kazan için besi suyunun özelliğine göre kazan suyunda müsaade edilebilecek klorür değeri bu şekilde tespit edildikten sonra kazan suyunda yapılan periyodik klorür deneyleri ile blöf kontrolü bilinçli bir şekilde gerçekleştirilmiş olur. Neticede kazan suyundaki klorür değeri tespit edilen üst sınırın üzerine çıkmayacak şekilde blöf ayarlanabilir.

Bazı durumlarda kazan suyu toplam alkalinite değeride blöf kontrolünde esas alınabilir. Ancak alkalinite değerlerinin kazan koşullarında ve ıslah amacı ile kazana verilen katkı maddeleri ile değişebileceğini göz önünde tutmak gereklidir. Yüksek basınçlı buhar kazanlarında genellikle silika ve demir tayinleri esas alınarak blöf kontrolü yapılır.


6-BLÖF YÖNTEMLERİ İLE YAPILIŞ ŞEKİLLERİ NASILDIR?
Kazan blöfü,Ani Blöf(Elle Blöf) ve Sürekli Blöf şeklinde iki temel prensibe göre yapılır. Bu iki blöf yönteminin aralarındaki fark nedir?

Bütün kazanlar özellikle çamurun toplandığı dip kısımlara irtibatlı blöf vanalarına sahiptir. Bu blöf vanaları çok kısa zaman aralıklarında periyodik olarak açılarak çamur ve kirli kazan suyu ani olarak kazandan uzaklaştırılır. Bu işleme Ani Blöf denir. Bir çok kazanda buhar mahallindeki su seviyesinin hemen altına yerleştirilmiş blöf bağlantı devreleri de mevcuttur. Çok az miktarda kazan suyu bu bağlantılar vasıtasıyla sürekli bir şekilde kazandan uzaklaştırılır. Bu işlemede Sürekli Blöf denir. Klasik kazan işletmeciliğinde Sürekli Blöfle birlikte Dip Blöfün kullanılması gereği daima uygulana gelmiştir. Zira Dip Blöfle kazandan çamur ve benzeri birikintiler atılırken, Sürekli Blöfle de kazan suyu gayri safilerinin konsantrasyonunun sabit tutulması sağlanmıştır. Ancak son yıllarda geliştirilen ve kazan suyu iç ıslah işlemlerinde kullanılan katkı maddelerinin etkinliği sayesinde kazan blöf işlemlerinde değişik uygulamalar yapılmaktadır. Bu uygulamalarda kazan suyu safsızlıklarının limit değerleri daha yukarı sınırlara çekilmekte ve sadece bir çeşit kazan blöfü ile yetinerek kazan işletmeciliğinde ekonomiklik sağlanmaktadır.

Zira dispersant ve yüzey aktif özelliğe sahip yeni geliştirilen kazan suyu katkı maddeleri uygun köpük kesicilerle de takviye edildikleri için çamur oluşturmak yerine, kazan suyundaki suspans katı maddeleri dağıtarak birikinti oluşumunu önlemektedirler. Bu durumda kazan suyu safsızlıklarını maksimum sınırda tutacak şekilde çok az miktarda yapılan sürekli blöfle yetinerek kazan işletilmektedir. Bu blöf işlemi kazanın dip tarafına konulacak bir devre ile gerçekleştirilebilir .Ayrıca bu sürekli blöf ile atılan kazan suyu bir ısıtıcıdan geçirilerek ısısından yararlanılabilir veya kazan besi suyunun ısıtılmasında kullanılabilir.

Dip blöfe nazaran avantajlarının tartışılmaz olduğunu söyleyebileceğimiz tek çeşit sürekli blöfün üstünlüğünü şöyle bir örnekle daha iyi açıklayabiliriz. Sürekli blöfle kaybedilen enerji uzun yolda sabit hızda giden bir otomobilin harcayacağı yakıt miktarına eş değer olarak kabul edilirse, ani ve aralıkla atılan enerji, şehir içi trafiğinde seyreden bir otomobilin tüketeceği yakıt miktarına eş değer olarak kabul edilebilir.



  1. SONUÇ

Enerjinin günümüzde ne denli pahalı bir kaynak olduğu hususu daima dikkate alınarak kazan blöf vanası açılmalıdır. Blöfün gerektireceği koşulların tayin ve tespiti çok iyi yapılmalıdır. Her kazan işletmecisi kendi kazanına en uygun blöf yöntemini tespit etmek için yukarıda açıkladığımız hususları dikkate alarak gerekli çalışmaları yapmalıdır. Sonuçta, işletmeye saf buhar temini, temiz kazan ısı transfer yüzeyi ile ekonomik ve verimli kazan işletmeciliğinde kesin başarı elde edilmiş olur.
=ÖRNEK=
a-15kg /cm2 basınçta işletilen ve besi suyu özellikleri aşağıda belirtilen değerlerden olan bir buhar kazanının blöf yüzdesini hesaplayınız.
b-Aynı kazanda blöfü ayarlamak için klorür değerinin hangi sınıra kadar yükselmesine müsaade edilir.
Besi suyu iletkenliği = 280 S/cm

Besi suyu klorür miktarı = 21,3 mg/lt (ppm) Cl


10000

a-Besi Suyu Konsantrasyon sayısı = -------- = 35

280

100


Blöf %si = ------- = 2,8

35

Kazana giren besi suyu miktarının %4’ü kadar su,kazandan blöf edilecektir.


b-Kazan suyunda müsaade edilecek maksimum klorür değeri = 21,3 x 35 = 745,5 ppm(mg/lt) Cl

Bu kazanın suyunda klorür değeri 745,5 mg/lt’ye yükselinceye kadar kazan suyunu blöf etmeye gerek yoktur.



BUHAR KAZANLARINDA


SAF BUHAR ÜRETİMİ İÇİN ALINMASI GEREKLİ

ÖNLEMLER VE SÜRÜKLENMENİN KONTROLU
Buhar kazanlarından üretilen buharın safiyeti, gerek bazı üretim işlemleri açısından, gerekse türbin çalıştıran işletmelerde oldukça önemlidir. Zira kazanlardan saf buhar çekilmezse, buharla birlikte sürüklenen kazan suyu ile sonuçta elde edilen ürünler kirlenerek kaliteleri bozulur. Ayrıca buharın geçtiği borularda ve yüzeylerde birikintiler oluşarak çeşitli işletme zorluklarının yansıra türbin ve makine aksamında mekanik aşınmaya (erozyon) neden olabilir. En önemlisi de çalışma verimi düşer. Bu nedenlerden dolayı sürüklenmenin kontrolu kazan işletmeciliğinde vazgeçilmez bir husustur.

Kazan suyunun sürüklenmesi buharın kazan suyunun solit maddeleri ile kirlenmesidir. Dört yaygın tip sürüklenme vardır. Bunlardan birincisinde kazan suyu yüzeyinde köpük veya kabarcıklar meydana gelir ve buhara geçer. Buna köpürme adı verilir ve bir bardağa konulmuş biranın üst kısmında oluşan stabil köpükle mukayese edilebilir. Bu şekildeki köpürme kazan gözetleme şişesinden dahi gözükür. İkinci tipte sprey veya sis şeklindeki küçük su damlacıkları, buharın serbest kaldığı yüzeylerde yükselen buhar kabarcıklarının patlamasıyla buhar içerisine fırlatılr. Bu tip sürüklenmeye, bir bardağa konulan gazoz,kola gibi içeceklerin yüzeylerinde oluşan ve stabil olmayan sıvı püskürmeleri en güzel ve en yakın bir örnek olarak gösterilebilir.”Priming” denilen sürüklenmenin üçüncü şekli ise tıpasız dolu bir gazoz veya kola şişesini çalkalayıp bıraktığınızda olduğu gibi,kazan suyunun ani dalgalanmayla buhar ile birlikte taşınmasıdır. Priming şeklindeki sürüklenmeye, uygun olmayan kazan konstrüksiyonu, aşırı yük veya ani yük değişmeleri (pik çekişler) sebep olmaktadır. Priming kazan suyundaki safsızlıklar tarafından şiddetlendirilir. Sürüklenmenin dördüncü ve özel bir şekli de silika sürüklenmesidir. Silika normal kazan suyu sürüklenmesi dışında çok yüksek basınçlı kazanlarda buhar fazına geçerek buhara karışabilir. Su borulu kazanlarda dizayn hatasından dolayı veya kazan domuna konulan buhar ayırma teçhizatının uygunsuzluğundan ileri gelen su kaçakları da buhar safiyetinin bozulmasına neden olabilir. Kazan suyunda herhangi bir solit maddenin çok yüksek konsantrasyonu köpürmeye neden olabilir. Genellikle alkali maddeler, yakıtlar,yağlar,gresler,bazı organik maddeler ve suspans katılar gibi maddelerin özellikle köpürmeye neden olduğu sanılmaktadır.

Kazanla bağlantılı çalışan makine, pompa vs. nin sebep olduğu kazan besi suyundaki yağ kirlenmesi ciddi köpürmelere neden olabilir. Bu genellikle yağın kazan suyundaki alkali maddelerle sabunlaşması sonucu kazan suyunda sabun teşekkülüne atfedilir. Suspans katıların sürüklenmeye etkisi ile ilgili geliştirilen teoriye göre; sürüklenmenin nedeni suspans katıların buhar kabarcıklarını çevreleyen yüzey filminde toplanarak onu daha dayanıklı yapmalarıdır. Buhar kabarcığı bundan dolayı parçalanmaya karşı daha çok direnç gösterir ve köpürme oluşur. Suspans katılar ne kadar ince ve küçük olursa kabarcıklarda o kadar çok toplandıkları sanılmaktadır. Fakat deneyimler göstermektedir ki bazı kazanlar çok az miktarda suspans maddeyle sürüklenmeye neden olurken, bir çok kazan çok fazla miktarda suspans maddeyle sürüklenme olmaksızın çalışmaktadır. Bu da suspans maddelerin tipinin de miktarı kadar sürüklenmeyi etkilediğini göstermektedir.
Sürüklenmenin sonucu elde edilen ıslak buharın dezavantajları, çalışma veriminin düşmesi, türbin ve makinaların erozyona uğramasıdır. Bunlara ilaveten buharla birlikte taşınan safsızlıklar,buhar ve yoğuşum devrelerinde çökme eğilimi gösterirlerken, buharın doğrudan kullanıldığı bir çok proseste çeşitli problemlere neden olurlar. Sürüklenmenin önlenmesi için alınacak önlemler olarak kazanda yüksek veya düşük su seviyesinden kaçınmak, kazanda aşırı ve ani yük oluşmasından ve ani yük değişikliklerinden(pik buhar çekişlerinden) kaçınmak ve uygun bir buhar ayırma teçhizatı kullanmak sayılabilir.
Kimyasal önlemler ise blöf kontrolü ve köpük kesici kullanmaktadır. Sürüklenmenin önlenmesi için en yaygın önlem köpürmeye neden olan kazan suyundaki Suspans Katılar, Toplam Erimiş Katı Madde, Toplam Alkalinite, Silika ve Yağ derişimlerini makul seviyelerde tutacak şekilde yapılacak blöf uygulamalarıdır. Bilindiği gibi blöf,kazandan konsantre olmuş erimiş veya suspans katılar ihtiva eden suyun uzaklaştırılmasıdır. Blöfle atılan suyun yerine daha az katı içeren besi suyu kazana gireceği için kazan suyunun ihtiva ettiği erimiş veya suspans katı madde miktarı azalır.Bundan dolayı uygun ve yeterli bir blöf uygulamasıyla kazan suyundaki katı madde miktarı kontrol altında tutulabilir.
Bu konuda verilen limitleri örnek olarak aşağıda bir tablo halinde sunmak istiyoruz.







ALL-ORGANİC

ŞARTLANDIRMA

KONTROL

LİMİTLERİ



İNORGANİK ŞARTLANDIRMA

KONTROL LİMİTLERİ



(H) TOPLAM SERTLİK

°Fr

0 - 0.5

0 - 0.5

(P) ALKALİTE

mg/lt CaCO3




MAX. 650

(M) ALKALİTE

mg/lt CaCO3




MAX. 950

PH




10.5 – 12.0

10.5 - 11.5

İLETKENLİK

mS/cm

MAX. 10.000

MAX. 6.000

KLORÜR(C1)-

mg/lt Cl

MAX. 1.000

MAX. 500

SİLİS(SiO2)-2

mg/lt SiO2

Katsayıya Göre

MAX. 150

SÜLFAT (SO4)-2

mg/lt SO4

Katsayıya Göre

MAX. 250

TOPLAM DEMİR(Fe)

mg/lt Fe+2,Fe+3

Katsayıya Göre




AKTİF FOSFONAT

mg/lt PO4

10 - 15




POLYAKRİLAT(DİSP)

mg/lt PAA

10 - 15




POLYAMİN

mg/lt PA

0.1 - 0.2




FOSFAT(PO4)-3

mg/lt PO4

MAX.10

30 - 60

SÜLFİT (SO3)-2

mg/lt SO3

-

20 - 40

Blöf konusu başka bültenimizde incelenmiş olduğundan burada üzerinde durulmayacaktır.

İkinci kimyasal önlem olarak köpük kesici kullanımını ele alacak olursak, köpük kesiciler konusunda son yıllarda bir çok yeni gelişmeler kaydedilmiştir. Bu gün en etkin ve kazan sistemleri için en uygun köpük kesiciler polimerize ester,alkol ve amid esaslı olanlardır. Köpük kesicilerin sürüklenme üzerinde ne kadar etkili olduğunu görebilmek için yukarıdaki diyagramı incelemekte yarar vardır.

Diyagramda görüldüğü gibi fosfat ıslah programı uygulanan bir kazanda köpük kesici kullanılmadan 2000 ppm Toplam Erimiş Katı Madde değeri aşıldığında buhar safiyeti bozulmakta; buna karşın aynı sistemde köpük kesici kullanıldığında Toplam Erimiş Katı Madde değeri 16000 ppm mertebelerine kadar çıkartılabilmektedir.

Köpük kesicilerin etkisi konusunda bir çok teoriler olmakla beraber, en mantıklısı köpük kesicilerin buhar üretim yüzeylerinde daha az fakat kolayca sönen daha büyük kabarcıklar oluşmasına sebep olan hidrofobik şartlar oluşturması şeklindeki teoridir. Aynı yüzey aktif maddeler oluşan kabarcıkların yüzeylerinin daha zayıf olmasını, dolayısıyla kazan suyu yüzeyinde daha kolaylıkla patlamasını sağlarlar.

Böylelikle yüzeyleri dayanıklı ve küçük kabarcıkların oluşumu ile köpürme önlenmiş olur.





Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©kagiz.org 2016
rəhbərliyinə müraciət