Ana səhifə

7-TeV çarpışmaları hakkında cms bildirisi Cenevre, 30 Mart 2010


Yüklə 10.54 Kb.
tarix14.06.2016
ölçüsü10.54 Kb.
7-TeV çarpışmaları hakkında CMS Bildirisi

Cenevre, 30 Mart 2010


Bugün CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (BHÇ) ilk kez her biri 3.5 TeV’lik iki proton demetini çarpıştırdı-bu enerji yeni bir dünya rekorudur. CMS Deneyi bu çarpışmaları başarıyla gözlemledi. Bu, BHÇ’de ilk fizik araştırmalarının başlaması anlamına gelmektedir.
BHÇ Kontrol Merkezi, saat 12:58:34’de demetlerin düzenli olarak çarpıştıklarını bildirdi ve bu çarpışmalar anında CMS tarafından gözlendi. CMS güçlü işlem kapasitesi ile çok kısa bir zaman içinde verileri cözümleyip 7 TeV’lik çarpışmalarda ortaya çıkan parçacıkların dedektörde bıraktığı izleri görüntülemeye başladı.

CMS eksiksiz çalışarak ilk bir saat içinde 200000 civarında çarpışma gözledi. Veriler CERN’deki çok büyük bir bilgisayar parkında hızlı bir biçimde depolanıp ön işlemden geçtikten sonra, daha ayrıntılı çözümlemeler yapabilmeleri için dünyanın dört bir tarafındaki CMS üyesi parçacık fizikçilerine iletilmiştir.


CMS için ilk adım, çarpışmaların konumunu hassas bir biçimde ölçmektir. Bu, hem çarpıştırıcının, hem de deneyin ince ayarları için gereklidir. Anında yapılan bu hesap, çarpışmaların 15 m çapındaki CMS dedektörünün merkezinden 3 mm uzakta gerçekleştiğini göstermiştir. Bu ölçüm, 27 km uzunluğundaki BHÇ makinesinin inanılmaz hassasiyetini ve CMS dedektörünün çalışmaya hazır olduğunu göstermektedir. Gerçekten de CMS’nin kendisinden, kayda değer çarpışmaları seçip kaydeden tetikleme ve veri derleme sistemine, verileri çözümleyip dünyaya dağtan yazılım ve bilgi işleme ağına kadar bütün parçaları mükemmel bir biçimde çalışmaktadırlar
CMS Deneyi sözcüsü Guido Tonelli “Uzun yıllar boyunca hazırlandığımız ve beklediğimiz an sonunda geldi. Modern fiziğin bazı büyük sorularının yanıtlarını içerebilecek keşfedilmemiş, yeni bir alanın başındayız.” dedi. “Neden evrende madde vardır? Evrenin %95’i gerçekte neden yapılmıştır? Bilinen kuvvetler tek bir kuvvet altında birleştirilebilir mi? Bu soruların yanıtları, şimdiye kadar fizikçilerin görmediği bazı parçacıkların laboratuarda yaratılıp gözlemlenmesinde yatıyor olabilir. “Higgs bozonu ve ‘Süpersimetri’ gibi (evrende bol miktarda bulunduğu varsayılan karanlık maddeyi açıklayabilecek) yeni kuramların öngördüğü parçacıkları sistematik bir biçimde aramaya yakında başlayacağız. Eğer bunlar varsa ve BHÇ’de oluşacaksa CMS’nin onları gözlemleyeceğinden eminiz.” Fakat bu aramaya girişmeden önce karmaşık CMS dedektörünün tam olarak anlaşılması şarttır. “Dedektörümüzün verdiği bilgilerin hassas bir değerlendirmesini yapabilmek, şimdiye kadar gözlenmiş ve bilinen bütün etkileşmeleri hassas bir biçimde ölçüp yeni fizik olaylarından ayırabilmek için, Standart Modelde bilinen parçacıkları ayrıntılı bir biçimde hemen incelemeye başlıyoruz. Önümüzde heyecanlı bir dönem var.”
CMS’deki ilk çarpışmaların bazılarının görüntü ve animasyonları, CMS’nin genel web sitesinde, http://cms.cern.ch, bulunabilir.
CMS, BHÇ’de yeni fiziği aramak için kurulan genel amaçlı iki deneyden birisidir. BHÇ’nın yüksek enerjili proton-proton çarpışmalarında oluşabilecek değişik parçacık ve olayları algılamak ve şu soruları yanıtlamak üzere tasarlanmıştır: Evren neden yapılmıştır ve Evrende hangi kuvvetler etki eder? Parçacıklar nasıl kütle kazanır? Aynı zamanda bilinen parçacıkların özelliklerini daha önce erişilmemiş bir hassasiyetle ölçecek ve tamamen yeni, öngörülmeyen olguları da arayacaktır. Bu tür araştırmalar, sadece Evrenin nasıl çalıştığı hakkındaki bilgimizi artırmakla kalmaz, içinde yaşadığımız dünyayı değiştirecek yeni teknolojileri de doğurabilir.
BHÇ’nin 18 ay süreyle kesintisiz çalışması beklenmektedir. Bu süre, BHÇ deneylerinin yeni fiziğin beklenebileceği enerji bölgesini araştırabilmek için yeterli veri toplamasını mümkün kılacaktır.
CMS deneyinin kavramsal tasarımı 1992’ye kadar uzanır. Devasa dedektör (15 m çapında, 21 m uzunluğunda, 12500 ton ağırlığında) şimdiye kadar bir araya gelmiş en büyük uluslar arası kollaborasyonlardan birisinin (dünyanın 36 ülkesine dağılmış 182 enstitü ve araştırma laboratuarından 3600’den fazla bilim insanı ve mühendis) 16 yıllık çabası ile inşa edilmiştir.
Türkiye’nin 1996’da katılımından beri 81 (şu anda 55) Türk fizikçisi CMS’ye katkıda bulunmuştur. Türkiye’nin ana katkısı, yeni fiziğin keşfinde onemli bir rol oynaması beklenen ileri yöndeki hadron jetlerinin gözlenmesini sağlayan HF ve CASTOR kalorimetrelerinin inşasında olmuştur.


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©kagiz.org 2016
rəhbərliyinə müraciət